Bericht uit Ethiopië, deel 3: opnieuw Addis Ababa, Lalibela, Bahir Dar.
Tijdens deze reis door Ethiopië waren er veel ontmoetingen met kerkelijke mensen. Vooral katholieke priesters en bisschoppen spraken wij, maar eenmaal ook een orthodoxe priester: een oudere man die grote rust en inkeer uitstraalde. Op onze vraag omschreef hij de kern van het orthodoxe christendom: de Persoon van Jezus Christus, de Verlosser.
‘Een veilig antwoord,’ noemde iemand dat, maar op mij maakte het ook indruk. In ons gedeelde christelijk geloof staat een Persoon centraal, de mensgeworden Zoon van God.
Een andere ontmoeting was die met de katholieke aartsbisschop van Addis Ababa: kardinaal Birehaneyesus. Hij nam meer dan een uur de tijd om Abba Petros, onze gastheer, Ber Leurink, mijn reisgenoot, en mij te woord te staan. Hoe klein de katholieke gemeenschap ook is, deze 78 jaar oude geestelijke geniet groot gezag in het land en bij de regering. Met grote liefde sprak hij over wijlen de bisschop van Haarlem, mgr. Henricus Bomers, die mij gewijd heeft in 1990. Bomers was een geliefde, hardwerkende bisschop van Nekemte, voordat de paus hem maar Nederland zond.
Zijn Nederlandse tijd (1983-1998) was zwaar: men had weinig gevoel en begrip voor deze man, die het als zijn taak zag de gemeenschap van ons bisdom terug te brengen naar de katholieke traditie. Op betrekkelijk jonge leeftijd is hij plotseling gestorven, in 1998.
De Ethiopische kardinaal kent Nederland goed en heeft goede hoop op een herleving van het geloof. In zijn bisdom en in heel de stad leeft hij het evangelie met een ruimhartig en humorvol hart, dat veel tegenslagen heeft weten te overwinnen. Hij groet onze bisschop en onze parochie in Laren hartelijk.
Abba Petros, onze gastheer, vicaris van het aartsbisdom Addis en hoofd van de pastorale dienst, apostolisch visitator voor de Ethiopische katholieken in Europa, komt uit een groot gezin. Eén van zijn zussen is religieuze, lid van de congregatie van de heilige Anna. Zij is al even spiritueel, intelligent en levend vanuit een doorleefd geloof als haar priester-broer. De overste van haar congregatie heeft het haar mogelijk gemaakt een bijzondere missie te kiezen. Zij is in Rome opgeleid om gelovigen geestelijk te begeleiden. Zij geeft in het voorlopige retraitecentrum van het aartsbisdom counseling aan gelovigen die bijzondere begeleiding nodig hebben en aan mensen die getraumatiseerd zijn door de oorlog in Tigray. Zij geeft ook retraites aan groepen religieuzen en priesters.
In het klooster-retraitecentrum had zij een heerlijke maaltijd voor ons bereid. Haar broer had de wijn meegenomen. Wij voerden een opgewekt en diepgaand gesprek over haar missie. Sommigen noemen deze uitzonderlijke religieuze ‘a walking angel.’ Ber omschreef haar als ‘een diamant.’ Met beide typeringen stem ik in.
Daags daarna vlogen wij naar Lalibela, stad gebouwd door de gelijknamige, twaalfde-eeuwse koning. Een stad als een gerealiseerde droom. In die eeuw konden de pelgrims het Heilig Land niet meer bezoeken. De koning, die ook priester was, bouwde in zijn land een nieuw Heilig Land, in de vorm van meer dan tien in de rots uitgehouden kerken. Geen zielloze monumenten, zoals velen onze kerken wel beschouwen, maar levende lichamen waarin intens gebeden en gezongen wordt.
Evenals op vele andere plaatsen waren wij bijna de enige buitenlanders. Het reisadvies van ons ministerie van buitenlandse zaken is verre van positief. Maar wie geen grote autotochten maakt, maar liever het vliegtuig neemt, reist veilig. Er zijn vele militairen te zien, maar zij nemen alles gemoedelijk waar en zijn behulpzaam. Er is nog steeds geen echte vrede in en om Tigray, maar de situatie is stabiel. Er is gegronde hoop op een oplossing van het conflict dat diepe wonden heeft geslagen.
Daarna op naar Bahir Dar, stad gelegen aan een enorm Meer. Op zondag 2 augustus celebreerden abba Petros en ik ’s morgens zes uur de heilige Mis. Meteen daarna begaven Ber en ik ons naar de luchthaven. Na een korte vlucht werden wij begroet door een medewerker van bisschop Mattheus. Hij ontving ons na de heilige Liturgie in de prachtige Geez-ritus, die zo maar twee of drie uur kan duren, intens meebeleefd en meegezongen door alle gelovigen, die tezamen het koor vormen.
Wij beleefden gelukkig nog juist de slotritus en de zegen mee. Daarna was er thee en door de bisschop gezegend brood, dat genuttigd wordt na de viering (niet de heilige Communie): een mooie en ontroerende ontmoeting onder een grote, oeroude boom.
Wij mochten ons kort voorstellen en luisterden naar de verhalen van twee pas afgestudeerde parochianen. Eerst een jonge vrouw die farmacie heeft gestudeerd. Zij had zelf niet de middelen. Onder tranen dankte zij haar broer die haar studie heeft bekostigd, en de bisschop voor zijn geestelijke support. De tweede trotse laureaat is een jongeman die ondanks de oorlog een studie in de accountancy succesvol heeft voltooid. Nog maar enkele maanden gehuwd is zijn vrouw mentaal ziek geworden en heeft hem – hopelijk tijdelijk – verlaten. Hij vroeg ons gebed om haar herstel en terugkomst of anders om de kracht het onvermijdelijke te aanvaarden als de wil van God. Het grote geloof van de man ontroerde me en maakte me verlegen.
